Diş Hassasiyeti Neden Olur ve Nasıl Giderilir?
Diş hassasiyeti, sıcak, soğuk, tatlı veya asitli yiyecek ve içeceklerle temas edildiğinde dişlerde ani ve keskin bir ağrı hissidir. Milyonlarca insanı etkileyen bu yaygın sorun, günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir. Nedenin belirlenmesi ve uygun tedavi ile diş hassasiyeti kontrol altına alınabilir.
Diş Hassasiyeti Nedir?
Diş hassasiyeti, diş minesinin aşınması veya diş eti çekilmesi sonucu dentin tabakasının açığa çıkmasıyla oluşur. Dentin içindeki mikroskopik tüpçükler (dentinal tübüller) sinir uçlarına ulaşır. Bu tüpçükler uyaranlara maruz kaldığında sinir tepkisi tetiklenir ve ağrı hissedilir. Ağrı genellikle kısa sürer ancak çok rahatsız edicidir.
Diş Minesinin Aşınması
Mine aşınması hassasiyetin en yaygın nedenidir. Asitli yiyecek ve içecekler mineyi zayıflatır. Gazlı içecekler, meyve suları ve turunçgiller asitiktir. Mide reflüsü mide asidinin dişlere ulaşmasına neden olur. Sert fırçalama mineyi aşındırır. Diş gıcırdatma (bruksizm) da mine kaybına yol açar.
Diş Eti Çekilmesi
Diş eti çekilmesi kök yüzeyini açığa çıkarır. Kök yüzeyi mine ile kaplı değildir ve hassastır. Diş eti hastalığı çekilmenin yaygın bir nedenidir. Agresif fırçalama da diş etine zarar verir. Yaşlanma ile birlikte doğal çekilme olabilir. Sigara diş eti sağlığını olumsuz etkiler.
Diğer Nedenler
Çürük veya kırık diş hassasiyet yapabilir. Eski veya hasarlı dolgular soruna yol açabilir. Diş beyazlatma işlemleri geçici hassasiyet oluşturur. Profesyonel diş temizliği sonrası hassasiyet görülebilir. Ortodontik tedavi döneminde dişler hassaslaşabilir. Diş sıkma ve gıcırdatma mine hasarına neden olur.
Hassas Diş Macunu
Hassas dişler için özel macunlar mevcuttur. Potasyum nitrat içeren macunlar sinir iletimini bloke eder. Strontium klorür veya stannous fluorid içerenler de etkilidir. Düzenli kullanım birkaç hafta sonra fark yaratır. Macun diş fırçası ile tüm dişlere uygulanmalıdır. Gece yatmadan önce etkilenen bölgeye sürülüp bekletilebilir.
Doğru Fırçalama Tekniği
Yanlış fırçalama hassasiyeti artırabilir. Yumuşak kıllı diş fırçası tercih edilmelidir. Nazik dairesel hareketlerle fırçalanmalıdır. Sert ileri geri hareketlerden kaçınılmalıdır. Diş ipi günde bir kez kullanılmalıdır. Fırça üç ayda bir değiştirilmelidir. Elektrikli fırçalar basınç kontrolü sağlayabilir.
Beslenme Düzenlemeleri
Asitli yiyecek ve içecekler sınırlandırılmalıdır. Gazlı içecekler ve meyve suları azaltılmalıdır. Asitli tüketimden sonra hemen fırçalamak zararlıdır, 30 dakika beklenmelidir. Süt ürünleri mine sağlığını destekler. Şekerli gıdalar çürük riskini artırır. Su en güvenli içecektir.
Flor Uygulaması
Flor mineyi güçlendirir ve hassasiyeti azaltır. Florlu diş macunu günlük kullanımda temeldir. Diş hekimi florlu vernik veya jel uygulayabilir. Yüksek florlu reçeteli macunlar şiddetli vakalarda verilebilir. Florlu gargara ek koruma sağlayabilir. Aşırı flor kullanımından kaçınılmalıdır.
Dentin Bağlayıcı Ajanlar
Diş hekimi hassas bölgelere bağlayıcı ajan uygulayabilir. Bu maddeler dentinal tübülleri kapatır. Etki birkaç ay sürebilir ve yeniden uygulama gerekebilir. İşlem basit ve ağrısızdır. Hızlı rahatlama sağlar. Topikal tedavilere yanıt vermeyen hastalarda tercih edilir.
Diş Eti Grefti
Şiddetli diş eti çekilmesinde cerrahi düşünülebilir. Diş eti grefti açık kök yüzeyini kapatır. Damaktan veya başka bir bölgeden doku alınır. Kök yüzeyine dikilir. İyileşme birkaç hafta sürer. Hem estetik hem fonksiyonel iyileşme sağlar.
Kök Kanal Tedavisi
Şiddetli ve inatçı hassasiyette kök kanal tedavisi son çare olabilir. Dişin siniri alınır ve ağrı ortadan kalkar. Bu seçenek hassasiyetin tek nedeni hassasiyet değilse düşünülür. Dişin yapısı korunur. Karar diş hekimi ile birlikte verilir.
Gece Plağı
Diş gıcırdatma hassasiyete katkıda bulunuyorsa gece plağı önerilir. Plak dişleri sürtünmeden korur. Kas gerginliğini azaltır. Özel ölçü alınarak yapılır. Her gece kullanılmalıdır. Stres yönetimi de gıcırdatmayı azaltabilir.
Düzenli Diş Kontrolü
Hassasiyet şikayeti altı ayda bir diş hekimi tarafından değerlendirilmelidir. Altta yatan nedenler belirlenir. Çürük veya diş eti hastalığı tedavi edilir. Profesyonel temizlik plak ve tartar birikimini önler. Erken müdahale daha ciddi sorunları önler.
Ev Tedavileri
Bazı ev tedavileri geçici rahatlama sağlayabilir. Tuzlu su gargarası iltihap azaltabilir. Karanfil yağı uyuşturucu etki gösterir. Yeşil çay antioksidan özellikleri nedeniyle faydalı olabilir. Bu yöntemler profesyonel tedavinin yerini almaz.
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Hassas diş macununa rağmen belirtiler düzelmiyorsa diş hekimine başvurulmalıdır. Sürekli veya şiddetli ağrı değerlendirilmelidir. Dişte görünür hasar varsa kontrol gerekir. Diş eti kanaması veya şişliği eşlik ediyorsa önemlidir. Erken tanı ve tedavi komplikasyonları önler.
Sonuç olarak, diş hassasiyeti yaygın ancak tedavi edilebilir bir sorundur. Nedenin belirlenmesi tedavinin temelini oluşturur. Hassas diş macunu, doğru fırçalama ve beslenme değişiklikleri çoğu vakada faydalıdır. Diş hekimi profesyonel tedavi seçenekleri sunabilir. Dişlerinize iyi bakın ve düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin.